Tóm tắt: Truyền thông chính sách đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam tới toàn thể nhân dân. Báo chí là lực lượng đi đầu, có vai trò, nhiệm vụ quan trọng đối với công tác truyền thông chính sách của đất nước. Trong bài viết này, tác giả làm rõ một số vai trò của truyền thông chính sách về phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền hiện nay. Từ đó trình bày các vấn đề đặt ra và các giải pháp nâng cao chất lượng truyền thông chính sách đổi với phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền của Việt Nam hiện nay.
Từ khoá: Truyền thông chính sách, văn hoá nghệ thuật, khu vực biên giới
1. Mở đầu
Phát triển văn hóa nói chung và văn hóa nghệ thuật (VHNT) nói riêng là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam, là một trong những nhiệm vụ cơ bản của chiến lược phát triển tổng thể của đất nước. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã chỉ rõ: “Phát triển kinh tế – xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần; bảo đảm quốc phòng an ninh là trọng yếu, thường xuyên.”[1] Trong đó, phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền là một nhiệm vụ của chiến lược phát triển văn hóa của Việt Nam, góp phần thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng an ninh, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ở khu vực biên giới đất liền.
Trong những năm gần đây, để hiện thực hóa các chủ trương, đường lối, chính sách phát triển văn hoá trong cả nước nói chung và chính sách phát triển VHNT khu vực biên giới nói riêng, Việt Nam đã xây dựng tổng thể các chiến lược, kế hoạch, đề án một cách đồng bộ, cụ thể từ trung ương đến địa phương. Ở cấp trung ương đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện (…). Tại khu vực biên giới, chính quyền địa phương đã xây dựng nhiều kế hoạch, đề án phối hợp với các cơ quan, ban ngành, với Bộ đội Biên phòng để xây dựng, thực hiện các chương trình cụ thể. Trong đó có các chương trình phối hợp công tác, ngành văn hóa và lực lượng Bộ đội Biên phòng đã góp phần nâng cao dân trí, xóa đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số ở các vùng biên giới, hải đảo[2]. Cụ thể là: Đề án Bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay; Đề án Tổ chức định kỳ Ngày hội, giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng đồng bào các dân tộc thiểu số theo khu vực và toàn quốc giai đoạn 2021-2030; Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn học dân gian của các dân tộc thiểu số đến năm 2030…. Các cấp các ngành và Quân đội đã tích cực triển khai thực hiện công tác phổ biến tuyên truyền chủ trương của Đảng, Nhà nước đến nhân dân, đồng bào dân tộc với nhiều cách làm mới.
Trong bối cảnh phát triển mau lẹ của xã hội thông tin trong kỷ nguyên Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4; đồng thời tích cực thực hiện chiến lược chuyển đổi số quốc gia, Việt Nam đang chú trọng hoạt động truyền thông chính sách ở mọi lĩnh vực hành chính công, trong đó công tác truyền thông phát triển VHNT trong cả nước và đặc biệt là đối với khu vực biên giới. Chỉ thị số 7/CT-TTg, ngày 21-3-2023 của Thủ tướng Chính phủ “về việc tăng cường công tác truyền thông chính sách” nêu rõ: “Truyền thông chính sách là một nhiệm vụ, một chức năng quan trọng của cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Báo chí và các loại hình truyền thông khác là kênh thông tin, là phương thức cơ bản, quan trọng để thực hiện việc truyền thông chính sách”. Chỉ thị số 7/CT-TTg cũng nhấn mạnh: Thời gian qua công tác truyền thông chính sách được quan tâm triển khai tích cực và thường xuyên trong quá trình xây dựng thực thi và hoàn thiện chính sách. Tuy nhiên công tác truyền thông vẫn chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Nhiều bộ, ngành, địa phương chưa có đội ngũ cán bộ làm truyền thông chính sách chuyên trách, chuyên nghiệp; chưa thấy được tầm quan trọng của việc phải bố trí nguồn lực phù hợp (cả nhân lực, điều kiện làm việc và kinh phí) cho công tác truyền thông chính sách. Việc thiếu kế hoạch, thiếu chủ động, thiếu chuyên nghiệp trong cung cấp thông tin và truyền thông đã để xảy ra những sự cố, khủng hoảng truyền thông trên một số lĩnh vực, làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của Nhà nước”.
Để triển khai hiệu quả công tác phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền hiện nay, ngoài những yếu tố quyết định như chủ thể, đối tượng, nội dung, phương pháp, biện pháp thực hiện một cách khoa học, thống nhất, các cơ quan hữu quan nghiên cứu và xây dựng kế hoạch truyền thông chính sách phù hợp, thu hút sự tham gia tích cực của các cơ quan báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng vào thông tin, tuyên truyền, lan toả chính sách hiệu quả tới nhân dân.
2. Vai trò của truyền thông chính sách về phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền hiện nay
Trước hết, truyền thông chính sách được xem là “quá trình chia sẻ thông tin về một chính sách cụ thể của chính phủ đến người dân, nhằm thu hút người dân và các bên liên quan vào quy trình chính sách, từ đó tạo sự chuyển biến về nhận thức và hành động của công chúng để đạt được mục tiêu chính sách”[3]. Theo cách tiếp cận phổ biến khác, “truyền thông chính sách là một phần trong hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước nhằm tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến người dân, thông tin tuyên truyền về mọi hoạt động điều hành xã hội của Nhà nước phù hợp với lợi ích của người dân, từ đó định hướng và nâng cao nhận thức của công chúng, tạo ra sự đồng thuận xã hội”[4]. Hiện nay, truyền thông chính sách gồm nhiều chủ thể khác nhau (Nhà nước, Chính phủ, cơ quan Bộ, Ban, Ngành cấp trung ương và chính quyền địa phương, tổ chức, cá nhân), sử dụng các hình thức, phương tiện, kênh truyền tải thông tin khác nhau, từ truyền thông liên cá nhân và theo nhóm (loa phát thanh, áp phích, băng-rôn, phim, ảnh, sách,…), đến truyền thông đại chúng (báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình) và các phương tiện truyền thông mới, như mạng xã hội, ứng dụng di động, blog,… Trong đó, báo chí, với vai trò là phương tiện thông tin đại chúng, vẫn là kênh truyền thông chính thống, uy tín và hiệu quả nhất.
Phát triển văn hóa nghệ thuật ở khu vực biên giới đất liền “là quá trình mở rộng và nâng cao chất lượng nội dung, hình thức và các loại hình hoạt động văn hóa nghệ thuật, nhằm xây dựng đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ở khu vực biên giới đất liền”[5]. Phát triển văn hóa nghệ thuật ở khu vực biên giới đất liền là: i) quá trình thường xuyên, lâu dài, khó khăn phức tạp, phải có chủ trương, chính sách, giải pháp đồng bộ của các cấp, các ngành ở khu vực biên giới đất liền; ii) quá trình mở rộng và nâng cao nội dung và hình thức hoạt động của các thiết chế văn hóa nghệ thuật ở trên địa bàn biên giới đất liền; iii) quá trình đổi mới hoạt động của các thiết chế văn hóa nghệ thuật ở trên địa bàn biên giới đất liền; iv) quá trình đổi mới nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của các loại hình, thể loại hoạt động văn hóa nghệ thuật truyền thống, kết hợp chặt chẽ các loại hình và thể loại hoạt động của văn hóa nghệ thuật đương đại; v) quá trình đổi mới, nâng cao hiệu quả của cơ chế, chính sách văn hóa, xây dựng và phát triển thị trường văn hóa, đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, tạo dấu ấn sâu sắc, lan tỏa giá trị văn hóa nghệ thuật đến đồng bào khu vực biên giới đất liền.
Có thể thấy rằng, truyền thông chính sách có vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh xã hội, trong đó có chính sách phát triển VHNT trong cả nước và ở khu vực biên giới đất liền. Truyền thông chính sách tác động đến nhận thức của công chúng, từ đó sẽ tác động đến hành vi và ứng xử, hình thành nên thói quen, nề nếp, tập quán của công chúng, sau cùng trở thành những chuẩn mực của xã hội. Nhờ truyền thông chính sách mà những chủ trương, đường lối, chiến lược, kế hoạch do cơ quan nhà nước ban hành được xã hội chấp nhận và lan truyền nhanh trong đời sống xã hội. Nhìn chung, truyền thông chính sách là nhiệm vụ quan trọng của báo chí, nhằm thông tin các chính sách đến người dân, hướng dẫn việc thực thi chính sách… Những năm gần đây, công tác truyền thông chính sách tại Việt Nam được thực hiện có hệ thống, bài bản, bằng nhiều hình thức, phương tiện khác nhau, trong đó báo chí là một kênh chủ lực, hướng tới 03 mục tiêu chính: i) Thông báo cho người dân biết về chính sách; ii) Thuyết phục người dân ủng hộ, thực hiện chính sách; iii) Thúc đẩy đồng thuận trong xã hội.
Về vai trò cụ thể của truyền thông chính sách đối với phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền tại Việt Nam hiện nay, có thể được thể hiện ở một số nội dung cơ bản sau.
Một là, truyền thông chính sách chủ động, tích cực đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách Nhà nước về phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền tới người dân một cách toàn diện, nhanh chóng và hiệu quả. Điều 4 Luật Báo chí năm 2016 nêu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của báo chí: “Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”[6]. Theo Bộ Thông tin và Truyền thông tính đến năm 2023, Việt Nam có 6 cơ quan truyền thông đa phương tiện chủ lực quốc gia, 127 cơ quan báo, 671 cơ quan tạp chí (trong đó có 319 tạp chí khoa học, 72 tạp chí văn học nghệ thuật), 72 cơ quan Đài phát thanh, truyền hình. Đây là lực lượng quan trọng, trực tiếp tham gia vào công tác truyền thông chính sách tại 63 tỉnh thành nói chung và 25 tỉnh có đường biên giới trên đất liền nói riêng về công tác phát triển VHNT. Tháng 11/2022, Hội nghị toàn quốc về công tác truyền thông chính sách của Chính phủ đã chỉ rõ phương châm “truyền thông luôn phải đi trước”; truyền thông chính sách, với định hướng “nhận thức – hành động – nguồn lực”, để thống nhất nhận thức, tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội, kịp thời phát hiện và xử lý hiệu quả đối với những xu hướng thông tin sai lệch bản chất, không có lợi cho sự phát triển của đất nước.
Hai là, truyền thông chính sách góp phần tích cực đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc về công cuộc gìn giữ và phát huy VHNT của Việt Nam hiện nay. Trong quá trình thực hiện chính sách phát triển VHNT ở khu vực biên giới xa xôi thường bị chống phá, ngăn cản hay bị gây “nhiễu” thông tin. Nguyên nhân xuất phát từ điều kiện tiếp cận thông tin của người dân bị hạn chế, do đặc thù văn hoá, tín ngưỡng, phong tục của người dân bản địa,…Đặc biệt, khu vực biên giới là địa bàn phức tạp về dân cư, là nơi tập trung chống phá của các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước. Do đó, việc tăng cường các kênh, các phương tiện truyền thông về các chủ trương, chính sách có lợi, hữu ích của Đảng, Nhà nước tới đông đảo người dân khu vực biên giới là rất cấp thiết, quan trọng.
Ba là, truyền thông chính sách góp phần định hướng dư luận, tăng cường tương tác, phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với đối tượng thực hiện, người dân tham gia xây dựng, phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền. Khác với hoạt động tuyên truyền truyền thống, thường mang tính một chiều, nặng tính nguyên tắc, áp đặt từ trên xuống, truyền thông chính sách có tính tương tác đa chiều, linh hoạt, dân chủ trong việc tiếp nhận và phản hồi thông tin từ các bên. Thông qua truyền thông chính sách, cơ quan quản lý nhà nước thuận lợi nắm bắt tình hình ở cơ sở, nhanh chóng bổ sung, điều chỉnh kịp thời các chương trình, kế hoạch ở cấp cơ sở. Đối với người dân, thông qua các kênh truyền thông, có thể chia sẻ tâm tư, nguyện vọng, phản ánh những vấn đề khó khăn, thuận lợi, đề xuất những cách làm mới trong quá trình thực thi chính sách. Truyền thông góp phần gia tăng hiệu lực, hiệu quả chính sách.
Bốn là, truyền thông chính sách tham gia vào quá trình xây dựng, đổi mới nội dung, hình thức hoạt động của các thiết chế văn hóa nghệ thuật ở trên địa bàn biên giới đất liền. Ngoài chức năng thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hiểu biết cơ bản đối với cá nhân và tổ chức, báo chí truyền thông giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp phần tích cực vào việc thực hiện các chính sách về phát triển VHNT tại khu vực biên giới đất liền. Nhờ có hoạt động giám sát, phản biện của các cơ quan báo chí, các nội dung và hình thức phát triển VHNT sẽ được phân tích, đánh giá, luận bàn, tìm ra ưu điểm và hạn chế để có hướng khắc phục, sửa chữa hoặc thay thế phù hợp, hiệu quả. Cơ chế giám sát, phản biện mà báo chí thực hiện giúp cho chính sách phát triển VHNT của các cấp các ngành trở nên chặt chẽ, bám sát thực tiễn hơn.
Năm là, truyền thông chính sách tham gia thông tin, lan tỏa giá trị văn hóa nghệ thuật ở khu vực biên giới đất liền tới nhân dân và bạn bè quốc tế. Với sức mạnh lan tỏa thông tin của truyền thông hiện nay, các sản phẩm VHNT sẽ được truyền tải tới công chúng một cách nhanh chóng, chính xác và ở cấp độ toàn cầu. Giá trị VHNT sẽ được nâng lên, lan tỏa sâu rộng hơn nhờ vào truyền thông.
3. Một số vấn đề đặt ra và các giải pháp đề xuất
Theo tinh thần của Đại hội Đảng XIII, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về “Chấn hưng, phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây là một chương trình lớn mang tầm thời đại, điểm bắt đầu chính là xây dựng văn hóa từ cơ sở, đặc biệt chú trọng đến khu vực biên giới, hải đảo. Trong danh mục các nhiệm vụ, có nhóm dự án số 2 về “Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa”, có tiểu mục “Xây dựng đời sống văn hóa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống để phát triển sinh kế của các cộng đồng dân tộc thiểu số và miền núi”; và nhóm dự án số 3 về “Nâng cao hiệu quả thông tin tuyên truyền và giáo dục văn hóa, tiểu mục đa dạng hóa các hình thức, phương thức tuyên truyền, giáo dục về văn hóa trên các phương tiện truyền thông, đặc biệt là các phương thức tiếp cận trực tiếp đến quần chúng, nhân dân”. Đồng thời, có nhóm dự án số 4 về “Bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc, tiểu mục bảo tồn, phục hồi, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể”. Đây là các dự án có tầm cỡ quốc gia, có ý nghĩa sâu rộng, đòi hỏi sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó có sự tham gia đặc biệt của các cơ quan quản lý thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Bộ Thông tin và Truyền thông và các lực lượng vũ trang, nhất là Bộ đội Biên phòng.
Nhận thức vai trò quan trọng của công tác truyền thông chính sách nhà nước, ngày 30/3/2022, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 – 2027”. Đề án được triển khai thực hiện trong phạm vi cả nước, bao gồm 25 tỉnh thuộc khu vực biên giới đất liền; được áp dụng đối với các chính sách đáp ứng 4 tiêu chí: 1) Là các chính sách được ban hành trong các văn bản quy phạm pháp luật mà Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định phải lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trước khi tiến hành soạn thảo, trừ các nội dung thuộc bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật; 2) Tác động trực tiếp làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của người dân, tổ chức, doanh nghiệp; 3) Được xác định là những vấn đề khó, nhạy cảm, dư luận xã hội quan tâm hoặc có nhiều ý kiến khác nhau về nội dung dự thảo chính sách; 4) Chính sách có tác động trên phạm vi cả nước hoặc trên phạm vi toàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Trước đó, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 7/CT-TTg về việc tăng cường công tác truyền thông chính sách. Theo đó, yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố quan tâm bố trí, sắp xếp, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, trình độ đội ngũ làm công tác truyền thông chính sách bảo đảm phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Bố trí cán bộ phụ trách công tác truyền thông chính sách ở bộ, ngành, địa phương. Xây dựng kế hoạch truyền thông hằng năm và linh hoạt triển khai hoạt động truyền thông từ khi hoạch định chủ trương, xây dựng, hoàn thiện, ban hành và thực thi chính sách; bố trí bộ phận truyền thông chính sách tham gia góp ý, phản biện trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách… Chủ động kết nối, phát triển mạng lưới truyền thông; bố trí kinh phí để tăng cường công tác truyền thông chính sách. Nghiên cứu việc đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các cơ quan truyền thông, báo chí làm nhiệm vụ truyền thông chính sách phù hợp với yêu cầu và quy định của pháp luật.
Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, trong Chiến lược phát triển lĩnh vực báo chí giai đoạn 2021-2025 sẽ tập trung “giảm tỷ lệ mất cân đối trong thụ hưởng các sản phẩm báo chí giữa khu vực thành phố, thị xã và các vùng nông thôn, vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa”, “nâng cao tỷ lệ người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo được tiếp cận ít nhất 1 loại hình báo chí thiết yếu đạt 100%” [7]. Đồng thời, sẽ phát triển 10 cơ quan truyền thông đa phương tiện chủ lực quốc gia và cơ quan truyền thông đa phương tiện địa phương, nhằm phục vụ các nhiệm vụ chính trị – xã hội, bảo vệ Tổ quốc và các thông tin thiết yếu khác, trong đó có nhiệm vụ phát triển VHNT.
Để tiếp tục nâng cao công tác truyền thông chính sách về phát triển VHNT khu vực biên giới đất liền hiện nay, các cơ quan hữu quan và các nhà hoạch định chính sách cần xem xét một số giải pháp cấp thiết sau.
Một là, cần tăng cường nhận thức sâu sắc và đổi mới tư duy của các chủ thể, đối tượng về công tác truyền thông chính sách về VHNT, nhất là tại khu vực biên giới đất liền, nơi còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhiều mặt. Thực tế hiện nay, một số chính quyền địa phương chưa nhận thức đúng về vai trò, tầm quan trọng của truyền thông chính sách; chưa xem truyền thông chính sách là nhiệm vụ, chức năng của các bộ, ngành, địa phương. Vì thế công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư cơ sở vật chất, con người, tài chính ở nhiều địa phương chưa xứng tầm với công tác này. Do đó, trong quá trình thực hiện, một mặt, chính quyền địa phương vẫn nên duy trì cách tuyên truyền, dân vận theo phương pháp truyền thống, mang tính đặc thù tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Mặt khác, cần tích cực tư duy đổi mới sáng tạo về truyền thông phù hợp với xu thế xã hội thông tin và chuyển đổi số quốc gia hiện nay.
Hai là, cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm truyền thông chính sách chuyên trách, chuyên nghiệp; vừa am hiểu về lĩnh vực truyền thông, vừa hiểu biết sâu sắc về VHNT, có kiến thức, kĩ năng làm truyền thông tại các địa phương biên giới. Ngoài ra, cần có sự phối hợp với các cơ sở đào tạo, tập huấn chuyên môn về truyền thông chính sách, về VHNT để từng bước nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ thực thi tại cơ sở trong ngắn hạn và dài hạn.
Ba là, cần chủ động áp dụng các công cụ, phương tiện truyền thông hiện đại vào quá trình phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền. Ngoài các kênh báo chí, cần chú trọng đến các phương tiện truyền thông mới, nhất là các mạng xã hội phổ biến hiện nay (như Zalo, Facebook, Tik Tok, Youtube,…) để thúc đẩy hoạt động thông tin, quảng bá các sản phẩm VHNT trên không gian mạng; tích cực đưa các mô hình, lý thuyết truyền thông hiệu quả (như mô hình truyền thông 2 chiều, thuyết dòng chảy 2 bước, thuyết thiết lập chương trình nghị sự,…) vào tuyên truyền, giới thiệu sâu rộng chính sách, pháp luật của Nhà nước tới công chúng trong nước và bạn bè quốc tế.
Bốn là, việc huy động nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) cho truyền thông chính sách về phát triển VHNT tại khu vực biên giới đất liền là hết sức quan trọng, đóng vai trò quyết định trong việc tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi cho mục tiêu đề ra. Trong quá trình huy động nguồn lực, việc công khai, minh bạch gắn kèm với trách nhiệm giải trình, tính hiệu quả trong việc huy động nguồn lực, cũng như tất cả chu trình chính sách được đề cao, bảo đảm chắc chắn sẽ tạo ra sự đồng thuận trong xã hội, làm nền tảng, động lực, sức bật cho quá trình đưa chính sách vào cuộc sống, làm cơ sở, bệ phóng để VHNT tại khu vực biên giới đất liền phát triển bền vững.
4. Kết luận
Truyền thông chính sách ở Việt Nam đã và đang có những bước phát triển và khẳng định vai trò, vị trí trong nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực VHNT. Truyền thông chính sách tích cực thông tin cho người dân biết về chính sách; thuyết phục người dân ủng hộ, thực hiện chính sách. Và hơn nữa tăng cường, thúc đẩy đồng thuận trong xã hội, để đưa chính sách phát triển VHNT đi vào đời sống thực tiễn, giám sát việc thi thực một cách có chất lượng, hiệu quả. Trong thời gian tới, các cơ quan trung ương và địa phương cần tăng cường nghiên cứu, đánh giá và áp dụng truyền thông chính sách về phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền thường xuyên, liên tục, bài bản và chuyên biệt. Trong đó, các cơ quan báo chí trung ương và địa phương là lực lượng nòng cốt, chủ yếu, các phương tiện truyền thông mới, nhất là mạng xã hội, có vai trò quan trọng và cần được vận dụng tích cực, chủ động tham gia vào hoạt động tuyên truyền, quảng bá, gắn kết với chính sách, kế hoạch phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền. Từ đó, góp phần quan trọng vào sự nghiệp gìn giữ, bảo tồn và phát huy văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, hội nhập sâu rộng và lan tỏa hệ giá trị văn hoá Việt Nam ra trường quốc tế./.
TS. Nguyễn Minh Tuấn
Khoa VTLT&BC, Đại học VHNTQĐ
(Bài đăng trên Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật Quân đội, năm 2024)
Tài liệu trích dẫn:
[1] Đảng CSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb CTQG sự thật, tập 1, tr 33-34.
[2] Ngọc Liên (2023), Nâng cao đời sống văn hoá tinh thần vùng biên, Báo Nhân dân điện tử, <https://nhandan.vn/nang-cao-doi-song-van-hoa-tinh-than-vung-bien-post767018.html> cập nhật ngày 18/06/2024.
[3] Hà Thị Thu Hương (2022). Thông điệp truyền thông chính sách qua một số nghiên cứu trên thế giới, <https://nguoilambao.vn/thong-diep-truyen-thong-chinh-sach-qua-mot-so-nghien-cuu-tren-the-gioi-n54234.html>, cập nhật ngày 18/06/2024.
[4] Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Báo Nhân dân, Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc: Truyền thông chính sách trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2023, tr.21
[5] Hồ Trọng Tuấn (2024), Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia phát triển VHNT ở khu vực biên giới đất liền trong tình hình mới, Tạp chí VHNT Quân đội, số 52, tr.
[6] Bộ Thông tin và Truyền thông (2017), Luật Báo chí, Hà Nội, Nxb Thông tin và truyền thông, tr.8.
[7] Bộ Thông tin và Truyền thông (2023), Chiến lược phát triển báo chí giai đoạn 2021-2025, Hà Nội.
Để lại một phản hồi