Là một trong những ca sĩ hát nhạc Nga nổi tiếng trong nước hiện nay, và là nghệ sĩ opera Việt Nam đạt nhiều giải thưởng danh giá, Phương Mai luôn tự hào và hạnh phúc với quãng thời gian sống, học tập tại xứ sở Bạch Dương, nơi nâng bước nữ ca sĩ Việt Nam vươn tới đỉnh cao nghệ thuật và vươn tầm quốc tế. Từ trong sâu thẳm, Phương Mai luôn dành tình yêu nồng nàn với đất nước, con người Nga.
Trung tá, ca sĩ Đỗ Thị Phương Mai, Chủ nhiệm khoa Thanh nhạc, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội không chỉ được biết đến là nghệ sĩ nổi tiếng của dòng nhạc thính phòng, người từng giành nhiều giải thưởng âm nhạc danh giá trong và ngoài nước, mà còn là một giảng viên thanh nhạc tài năng và đầy tâm huyết, được bạn bè, đồng nghiệp, học trò yêu quý. Chia sẻ với Tạp chí Bạch Dương về chặng đường hoạt động nghệ thuật của mình, Phương Mai cho biết, quyết định sang Liên bang Nga theo học ngành thanh nhạc là “bước ngoặt lớn làm thay đổi tương lai”, đã mở ra chân trời mới để cô tiếp tục theo đuổi niềm đam mê và khát vọng chinh phục đỉnh cao âm nhạc. Nước Nga đã nuôi dưỡng, phát huy tài năng, giúp Phương Mai không ngừng khẳng định mình trên sân khấu chuyên nghiệp trong nước và quốc tế.
Sang Nga học thanh nhạc là bước ngoặt lớn
Vốn sinh ra trong một gia đình không có truyền thống làm nghệ thuật, song Phương Mai lại sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc, và nuôi dưỡng tình yêu đó lớn lên theo năm tháng. Năm 2009, sau khi tốt nghiệp hệ cao đẳng Trường Đại học Văn hoá nghệ thuật Quân đội, Phương Mai bắt đầu tham gia các cuộc thi chuyên nghiệp. Nữ ca sĩ đã đạt giải Nhất Cuộc thi hát Thính phòng – Nhạc kịch lần thứ 4 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kết hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức. Đây là cuộc thi uy tín trong nước, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tên tuổi. Thành tích ấn tượng này đã đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong con đường nghệ thuật chuyên nghiệp của Phương Mai. Đồng thời, với kết quả này, cô chính thức được đặc cách tuyển thẳng vào Khoa Thanh nhạc của Nhà trường Quân đội.
Học tập và từng bước trưởng thành từ mái trường Văn hoá nghệ thuật Quân đội, nơi chắp cánh cho nhiều tài năng nghệ thuật cho Quân đội và đất nước, Phương Mai có quãng thời gian dài tôi luyện, học nghề với các tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam, như nhạc sĩ An Thuyên, Nhạc sĩ Đức Trịnh, NSND Dương Minh Đức, NSND Hà Thuỷ, … Mái trường Văn hoá Nghệ thuật Quân đội và các thế hệ thầy cô tài năng là bệ phóng, dẫn bước Phương Mai tiến bước tới con đường nghệ thuật chuyên nghiệp.
Năm 2011, khi đang giảng dạy tại Khoa Thanh nhạc của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Phương Mai nhận quyết định sang Nga theo học ngành thanh nhạc. Với Phương Mai, đây là “bước ngoặt lớn” của cuộc đời, là sự quyết tâm bứt phá của nữ ca sĩ opera Việt Nam trên con đường vươn tới đỉnh cao của nghệ thuật thanh nhạc. “Khi nhận quyết định đi học ở Nga, tôi vừa vui, vừa có chút lo lắng. Bởi tôi vừa mới lập gia đình, bộn bề bao nỗi lo toan cho cuộc sống. Nhưng được gia đình ủng hộ, tôi lên đường sang Nga học tập, với tâm thế vững vàng hơn. Nhìn lại chặng đường đã qua, đây thực sự là một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của bản thân”, Phương Mai chia sẻ.
Đến với xứ sở Bạch Dương, Phương Mai rất tự hào khi được theo học thanh nhạc ở Học viện Âm nhạc Quốc gia Gnesin ở thủ đô Matxcơva, ngôi trường đào tạo nghệ thuật danh tiếng ở nước Nga – Xô viết, cái nôi đào tạo nhiều tài năng âm nhạc của nước Nga và quốc tế, trong đó có Việt Nam.
Những ngày đầu theo học, nữ ca sĩ đã gặp phải không ít những khó khăn, thử thách khi phải sống xa người thân, khó khăn làm quen, thích nghi với văn hóa nước bản xứ…Thế nhưng, với niềm tin mãnh liệt vào tương lai phía trước, người nghệ sĩ trẻ luôn quyết tâm cao độ và tự nhủ bản thân phải luôn cố gắng vượt qua khó khăn, phấn đấu không ngừng. “Động lực giúp tôi vượt qua mọi khó khăn đó là sự quan tâm, động viên từ gia đình, của bạn bè từ cơ quan, đơn vị tại Việt Nam và sự quan tâm của thầy cô giáo, nhà trường ở Matxcơva”, Phương Mai cho biết.
Xúc động kể về quãng thời gian học tập ở Nga, Phương Mai nhắc lại những kỷ niệm về những tháng ngày miệt mài đèn sách nơi xứ người, nơi cô được học tập và làm việc với những con người Nga đôn hậu và tốt bụng. Và Phương Mai không quên nhắc đến hình ảnh bà giáo Natalia Dmitrievna, người đã gắn bó, giúp đỡ cô từ những ngày đầu học tập. Chính sự dìu dắt tận tình và sự nghiêm khắc trong nghề của bà giáo Nga là nguồn động lực to lớn, tiếp thêm sức mạnh để cô tự tin thể hiện và phát triển tài năng âm nhạc của mình. Những năm tháng miệt mài học tập ở nước Nga xa xôi, nơi gắn bó cả “thời thanh niên sôi nổi” ở xứ sở Bạch Dương, trong niềm đam mê bất tận với âm nhạc là bước đệm quan trọng, thôi thúc Phương Mai viết nên những câu chuyện cổ tích cho riêng mình.
Vươn tới đỉnh cao nghệ thuật
Tại xứ sở Bạch Dương, sau khi hoàn thành khóa học dự bị tiếng Nga, trong năm học chính thức đầu tiên, nhờ sở hữu chất giọng soprano (nữ cao) hiếm có trong âm nhạc cổ điển, cùng với nỗ lực tập luyện không ngừng, Phương Mai đã gặt hái thành quả đầu tiên. Tại cuộc thi Âm nhạc cổ điển quốc tế – Concours Mùa thu Rachmaninov lần thứ 14, năm 2013 tại thủ đô Matxcơva (Liên bang Nga), Phương Mai là thí sinh nước ngoài xuất sắc vượt qua nhiều thí sinh, giành giải Nhì. Với kết quả này, Phương Mai trở thành ca sĩ đầu tiên của Việt Nam giành giải Nhì tại cuộc thi hát cổ điển quốc tế danh giá này.
Nối tiếp thành công, Phương Mai tự tin trên bước đường khẳng định bản thân và tiếp tục giành thêm nhiều giải thưởng uy tín khác, trong đó có Giải Nhất cuộc thi Âm nhạc Liên bang Nga lần thứ 45 (dành cho các trường Âm nhạc) được tổ chức tại Xanh Peterburg năm 2017.
Trên con đường vươn tới đỉnh cao, Phương Mai kể về kỉ niệm khó quên nhất với cô là khoảnh khắc quyết định sang Ba Lan tham dự cuộc thi Âm nhạc Quốc tế (dành cho giáo viên Âm nhạc) lần thứ 5, được tổ chức tại thủ đô Warsaw (Ba Lan) năm 2017. Đây là cuộc thi quy tụ nhiều gương mặt sáng giá và có tên tuổi trong giới âm nhạc châu Âu. Chính vì mức độ cạnh tranh là rất lớn, Phương Mai, cùng với người bạn đời là ca sĩ Tùng Lâm phải nỗ lực tập luyện không ngừng, và dành nhiều tâm huyết cho cuộc thi này. “Khi biết có cuộc thi, vợ chồng tôi đã dành hết số tiền tiết kiệm, chi phí sinh hoạt để sang Ba Lan tham gia. Với tôi, đây là quyết định táo bạo. Bởi, việc đăng ký, hoàn thiện thủ tục dự thi và luyện tập diễn ra trong thời gian rất ngắn, khoảng cách xa xôi khi di chuyển”, nữ ca sĩ xúc động kể lại.
Đó là quãng thời gian hai vợ chồng Phương Mai đã gặp phải không ít những khó khăn. Thế nhưng, âm thầm khăn gói sang Ba Lan, vượt qua tất cả những lạ lẫm nơi đất khách và khó khăn về văn hoá, ngôn ngữ, nữ ca sĩ vẫn quyết tâm “mang chuông đi đánh xứ người”. Cuộc thi khép lại trong niềm hạnh phúc vỡ òa, Phương Mai giành giải Nhì của cuộc thi danh giá và khắt khe về chuyên môn này. Đây là phần thưởng xứng đáng cho những tháng ngày khổ luyện của Phương Mai, và là kỷ niệm khó quên trên chặng đường chinh phục đỉnh cao nghệ thuật của nữ ca sĩ opera tài năng của Việt Nam bên trời Âu.
Những giải thưởng và thành tích đáng kể trên đã dần khẳng định vị trí của Phương Mai trong dòng nhạc cổ điển thính phòng. Đồng thời, những tấm huy chương, danh hiệu âm nhạc là minh chứng cho sự khổ công luyện tập, nỗ lực không ngừng của nữ ca sĩ Việt Nam trên xứ sở Bạch Dương. Trong những thành công đó, có những giọt mồ hôi và cả nước mắt của Phương Mai trên con đường chinh phục đỉnh cao nghệ thuật.
Nghệ sĩ hát nhạc Nga bằng cả trái tim
Sau hơn 7 năm học tập tại Liên bang Nga, năm 2018 Phương Mai hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tập về nước công tác. Cô tiếp tục gắn bó với mái trường Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, nơi đã nâng cánh ước mơ của cô gần 10 năm trước và nay lại mở rộng vòng tay đón người học trò xuất sắc về làm việc, cống hiến. Chân dung người chiến sỹ – nghệ sỹ và nhà giáo tài năng Đỗ Thị Phương Mai trở nên gần gũi và thân thương với cán bộ, giảng viên, học viên trong nhà trường.
Quãng thời gian được học tập ở nước Nga đã giúp Phương Mai tích lũy rất nhiều kinh nghiệm quý báu và khối kiến thức chuyên môn cao về thanh nhạc. Trở về trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, mang theo một trái tim nồng nhiệt, cống hiến với chuyên ngành thanh nhạc, Phương Mai vẫn tiếp tục con đường biểu diễn, thực hiện sứ mệnh của nhà giáo, truyền lửa cho các học viên, sinh viên trong khoa Thanh nhạc. “Tôi muốn mang những kinh nghiệm trong phương pháp sư phạm được học tập tại trường Âm nhạc Gnesin và những kiến thức mình có về giảng dạy cho học trò của trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, nơi có bạn bè, đồng nghiệp và học trò luôn ủng hộ, động viên trong suốt quá trình tôi học tập bên nước ngoài”, Phương Mai xúc động chia sẻ.
Phương Mai lại hăng say tham gia các hoạt động nghệ thuật trong nước và dành nhiều tâm huyết cho công tác giảng dạy, đạo tạo tài năng trẻ tại trường, khoa Thanh nhạc. Năm 2020, cô vinh dự được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Khoa Thanh nhạc, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội.
Cũng trong năm 2020, Phương Mai là một trong những thành viên chủ chốt trong “Đội quân văn hoá” tham gia Hội thao Quân sự Quốc tế (Army Games) tại Liên bang Nga. Tại đây, Phương Mai và ca sĩ Trịnh Phương đã thể hiện thành công các ca khúc tiếng Nga kinh điển, trong đó có ca khúc “Talyanochka”, đã được lựa chọn để biểu diễn trong bế mạc Army Games 2020. Kết thúc cuộc thi, Phương Mai đã giành giải Ba cá nhân trong cuộc thi “Đội quân Văn hoá”, góp phần quan trọng vào thành tích chung của đội tuyển.
Sau những thành công và đóng góp nổi bật trong nước và quốc tế, tên tuổi Phương Mai trở nên thân thuộc với công chúng yêu mến nhạc Nga ở trong nước. Cùng với ca sĩ Tùng Lâm, Phương Mai xuất hiện thường xuyên trên các sân khấu của Đài Truyền hình Việt Nam, tham gia biểu diễn tại các sự kiện đối ngoại của Bộ Quốc phòng và các cơ quan Trung ương và địa phương. Mỗi khi biểu diễn, tiếng hát truyền cảm của Phương Mai đã chạm đến trái tim khán giả và gắn kết thêm tình cảm hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam – Liên bang Nga.
Khi đang trả lời cho bài phóng sự này, Phương Mai bật mí là vừa hoàn thành thu âm một ca khúc nhạc Nga mà cô đặc biệt yêu thích. Đó là ca khúc “Tình yêu như một giấc mơ” (Любовь, похожая на сон) của nhạc sĩ Igor Krutoy. Đây là ca khúc tiếng Nga mà Phương Mai đã biểu diễn rất thành công trên sân khấu trong và ngoài nước, nhân dịp các sự kiện giao lưu, kỷ niệm giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Đây cũng là một trong những ca khúc chính đã được Phương Mai lựa chọn để nghiên cứu, đổi mới cách thức biểu diễn trong đề tài khoa học “Phương pháp biểu diễn các ca khúc Nga tiêu biểu”, do cô làm chủ nhiệm đề tài và đã bảo vệ xuất sắc tại Trường Đại học Văn hoá Nghệ thuật Quân đội năm 2023.
Với Phương Mai, tình yêu với nước Nga luôn nồng nàn, như chính phong cách hát nhạc Nga bằng cả trái tim yêu của cô khi mỗi lần lên sân khấu. Tình yêu với đất nước Nga, con người Nga được thể hiện da diết qua lời ca, tiếng hát mà Phương Mai cất lên. Tình yêu đó “như một giấc mơ”, song là giấc mơ có thật, luôn hiện hữu và riêng biệt. Một tình yêu nước Nga nồng nàn./.
Minh Tuấn – Bài viết đăng trên Tạp chí Bạch Dương số tháng 4-5/2025
Để lại một phản hồi